"PAPELUCHO"
PREZENTO
"Papelucho" estas libro— aŭ prefere serio de dekdu libroj — kiu amuzas kaj distras juna kaj aĝa, granda kaj malgranda. Ĝi fariĝas klasikaĵo inter libroj por infanoj en Ĉilio kaj ĝi estas proxime iĝi klasikaĵo en aliaj landoj ankaŭ.
Skribite de Ester Huneeus, ĉilia verkistino, sub la pseŭdonimo Marcela Paz, ĝi prezentas sin kiel la taglibron de mezklasa, 8-jara ĉilia knabo en Santiago. Tio diferencigis ĝin de multaj aliaj infanlibroj, kiuj estas metita en nereala medio. Papelucho povas trovi intereson kaj humuron en ĉiutageco, kaj faras tion per lia ekshuberantfantaziaĵo, forta sento de observado kaj moko, kaj altagrade evoluinta originaleco. En tiu respekto ĝi montras similecon kun aliaj vaste legataj eŭropaj verkoj de la infana literaturo, kiuj ankaŭ prezentas la aventurojn de la ĉiutageco de infanoj. Ekzemple la serioj "Le petit Nicolas” de Goscinny y Sempé, la "Vilhelmo” de Richmal Crompton, kaj la "Celia kaj sxiaj amikinoj” de Elena Fortún.
En Ĉilio, Papelucho havis brilan historion. La unua libro estis publikigita en 1947, post kiam ĝi gajnis premion en konkurso de juna ĉilia eldonejo, Rapa Nui, kiu estis preta preni la riskon de publikigado de tiu pionira laboro. La elstaraj ilustraĵoj de Yolanda Huneeus, fratino de la verkinto, donis al Papelucho fizikan aspekton. Tiu nova libro por infanoj tre rapide iĝis furorlibro en Ĉilio kaj unu eldono sekvis alian. Ĝis 1974 Papelucho iĝas la heroo de nova libro ĉiuj du aŭ tri jaroj: "Papelucho la preskaŭ orfo" (1951), "Papelucho la historiisto" (1955), "Papelucho la detektivo" (1960), "Papelucho en hospitalo" (1960), "Papelucho perdita" (1962), "Mia fratino Ji" (1965), ktp. La lasta Papelucho-aventuro aperis en 1974: "Ĉu mi estas disleksulo?"
Papelucho ĉiam estiĝis en ĉiliaj librejoj. Fakte la Papelucho-libroj estis — kaj daŭre estas — furorlibroj en Ĉilio. La vendo da la serio, en ĉiuj eldonoj, sumiĝas pli ol kvin milionoj da kopioj. Momente ĝi estas redaktita fare de Random-House en Santiago, Ĉilio, kun la kolorilustraĵoj de Alex Pelayo. La ĉiujaraj vendoj estas proksimume 80 000 ekzempleroj.
Por iom da tempo, la libro estis sur la listo de deviga legado en lernejoj. Nun ĝi estas sur la listo da rekomenditaj libroj kaj la mesaĝoj de infanoj per la interreto indikas ke ĝi estas aktuala en la lernoĉambro.
Ekster Ĉilio
Papelucho havis brilan karieron ekster Ĉilio ankaŭ. La unua libro en la serio, "Papelucho", tre rapide trovis eldonistojn avidaj publikigi ĝin en aliaj lingvoj. Unua franca eldono aperis en 1951 en la Kolekto "Rouge et Bleu". La teksto estis adaptita kaj publikigita kun koloraj ilustraĵoj. Ĝi estis tre sukcesa, 25 000 ekzempleroj estantaj rapide venditaj kaj dua eldono ekaperanta du jarojn poste. Ĝi estas listigita inter la internacia klasikaĵo de infanoliteraturo (e. gr. Kümmerling-Meibauer, Bettina, Klassiker der Kinder- und Jugendliteratur. Internacioj Lexikon, J. B. Metzler, 1999, S. 832-834: "Paz, Marcela").
Poste Papelucho havis sukcesan karieron en la Malproksima Oriento. La bonkonata japana Domo-Kodansha (serio "The most Excelent Children's Books of Modern World Authors, 1972) publikigis japanan tradukon kun desegnaĵoj de Marcela Claro Huneeus, la filino de la verkinto. Ĝi estas bela durkovraĵa libro en bunta kasedo. 1980 nova franca eldono ekaperis kaj postvivis plurajn ŝanĝojn en la redakta domo: Bordas, poste Pocket, poste Havas Poche, ĝis la fino de la naŭdekaj jaroj. .
Greka eldono estis publikigita fare de Kedros, Ateno, 1984.
Kaj ĵus Anicia en Romo publikigis italan version. Ĝis nun aperis kvar volumoj, ĉiuj ilustritaj de Yana Bukler. Ekzistas ankaŭ dulingva hispan-angla eldono, kio estis havebla en Ĉilio ĉe la fino de 2006. Tiel angla traduko de ĉiuj dek du libroj de la serio estas havebla.
Premioj
Marcela Paz kaj Papelucho ricevis multajn premiojn. La ĉefa ĉilia premio en leteroj, la "Premio Nacional de Literatura", estis donita al Marcela Paz en 1982, kelkajn jarojn antaŭ ŝia morto en 1985. En 1968, "Papelucho la Misiisto" ricevis la Hans Christian Andersen-premion de la Internacia Buroo de Libroj por Junularo (IBBY) en Amrisville, Svislando.
Alineoj de "Papelucho" estis inkluditaj en 1976 en hispana oficiala lernejoleganto por la 4-a grado, kune kun aliaj tekstoj de "La Eta Princo", same kiel selektadoj de la verkadoj de Oscar Wilde, Espronceda, Tagore, ktp. La Franco "FOCS-OCL" ("Fédération des Organismes de Communication Sociale - Office Chrétien du Livre") metis Papeluchon sur ĝian liston de 1980 de la 13 plej bonaj libroj por infanoj. Kaj ĵus la dulingva eldono menciis supre estis metita en la Honoro-Listo fare de la ĉilia sekcio de la IBBY en la "tradukoj" kategorio.
Tiu juna heroo kaj liaj libroj inspiris plurajn projektojn. Ekzistas ankaŭ Enciklopedio en dek volumoj, kie Papelucho funkcias kiel gvidisto kaj ekigilo por junaj legantoj. Ĵus vigla kartuno estis produktita, "Papelucho kaj la Marsano", bazita sur unu el la libroj. En ĵus kelkaj semajnoj ĝi estis vidita de 200 000 infanoj en Ĉilio. Ekzistas ankaŭ versio en Usono-anglo.
Adaptadoj por la teatro estis faritaj, kiu estis bone ricevita de infanoj.
La hispanolingvo-retejo www.papelucho.cl kaj www.marcelapaz.cl ofertas multe da informoj pri la libroserio, proksimume kiel por akiri ilin, koncerne la kreinto de Papelucho kaj koncerne la Societo Ediciones Marcela Paz S. A. (kiu posedas la rajtojn de la verkinto), kaj pri aliaj nunaj projektoj.
Raúl Claro Huneeus
Aŭgusto 2007
